Ngày 18 tháng 6 năm 2026, Úc chính thức khai trương nhà máy lọc carbon đầu tiên tại Newcastle, New South Wales do công ty MCi Carbon vận hành. Nhà máy ứng dụng công nghệ Myrtle CCUS (Thu giữ, Sử dụng và Lưu trữ Carbon) dựa trên nguyên lý khoáng hóa tương tự quá trình tự nhiên để hấp thụ khí CO2 từ nhà máy sản xuất amoniac của tập đoàn Orica. Thay vì chôn lấp CO2 dưới lòng đất như công nghệ CCS truyền thống, nhà máy này biến đổi khí thải thành các sản phẩm thương mại ổn định như bê tông, giấy và thủy tinh, giúp các doanh nghiệp vừa thực hiện mục tiêu giảm phát thải vừa tối ưu hóa lợi nhuận thương mại.
Bước đi tiên phong tại vùng Newcastle
Nhà máy lọc carbon mới được đặt tại đảo Kooragang thuộc vùng Newcastle, New South Wales. Cơ sở thử nghiệm này được thiết kế với mục tiêu thu giữ trực tiếp lượng khí CO2 phát thải từ các hoạt động sản xuất amoniac của tập đoàn sản xuất thuốc nổ khổng lồ Orica.
Theo công bố từ nhà điều hành MCi Carbon, công nghệ cốt lõi của nhà máy mang tên Myrtle CCUS đã trải qua quá trình nghiên cứu và phát triển bền bỉ suốt 15 năm qua. Ở giai đoạn thử nghiệm hiện tại, nhà máy sở hữu công suất thiết kế có thể thu giữ và xử lý thành công khoảng 2.500 tấn CO2 mỗi năm. Sự kiện khánh thành nhà máy có sự tham gia của Bộ trưởng Bộ Năng lượng và Biến đổi Khí hậu Úc – ông Chris Bowen, cùng các đại sứ đại diện cho Nhật Bản và Áo.
Công nghệ khoáng hóa: Mô phỏng cơ chế tự nhiên của Trái Đất
Điểm độc đáo giúp nhà máy lọc carbon của MCi Carbon trở nên khác biệt nằm ở phương thức xử lý khí thải bằng kỹ thuật chuyển hóa đặc biệt.
“Công nghệ của MCi Carbon dựa trên một quy trình được gọi là khoáng hóa carbon. Đây chính là quá trình tự nhiên của Trái Đất nhằm tự rút khí CO2 ra khỏi bầu khí quyển và tích tụ nó vào trong các cấu trúc đá”, CEO kiêm người đồng sáng lập Marcus Dawe chia sẻ tại sự kiện.
Bằng cách tăng tốc quy trình tự nhiên này trong môi trường nhà máy, CO2 dạng khí được liên kết vĩnh viễn vào các hợp chất thể rắn. Từ nguồn vật liệu mới sinh ra sau quá trình khoáng hóa, doanh nghiệp có thể ứng dụng rộng rãi để sản xuất các nhu yếu phẩm công nghiệp và dân dụng bao gồm bê tông, giấy đóng gói cho đến các loại thủy tinh.
Sự khác biệt chiến lược giữa công nghệ CCS và CCUS
Sự ra đời của nhà máy lọc carbon này cũng làm rõ nét hơn ranh giới giữa hai xu hướng công nghệ môi trường hiện nay: CCS (Thu giữ và Lưu trữ) và CCUS (Thu giữ, Sử dụng và Lưu trữ).
| Tiêu chí so sánh | Công nghệ CCS truyền thống | Công nghệ CCUS (Nhà máy MCi Carbon) |
| Phương thức xử lý | Nén và di chuyển dòng khí CO2 vào các hang động hoặc bể chứa sâu dưới lòng đất. | Giữ lại và biến đổi cấu trúc CO2 thành các hợp chất thể rắn ổn định. |
| Sản phẩm đầu ra | Không tạo ra sản phẩm (thuần túy là lưu kho rác thải khí). | Tạo ra các sản phẩm mang tính “đóng gói carbon” như bê tông, giấy, thủy tinh. |
| Mô hình kinh tế | Doanh nghiệp phải chịu chi phí vận hành và rủi ro rò rỉ khí dài hạn. | Giúp các đơn vị phát thải vừa khử carbon vừa có thể tạo ra biên lợi nhuận kinh doanh. |
Hiện thực hóa các mục tiêu khí hậu dài hạn
Nước Úc hiện đối mặt với áp lực lớn khi tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn quốc đạt mức khoảng 400 million tấn mỗi năm. Trước thực trạng đó, Bộ trưởng Chris Bowen đã cập nhật mục tiêu hành động vì khí hậu của quốc gia, hướng tới việc cắt giảm từ 62% đến 70% lượng phát thải vào năm 2035 so với mức nền công bố của năm 2005. Những mô hình nhà máy xanh như MCi Carbon được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực để hiện thực hóa cam kết vĩ mô này.
Không dừng lại ở quy mô thử nghiệm tại quê nhà, MCi Carbon đang xúc tiến các kế hoạch xây dựng một nhà máy lọc carbon quy mô công nghiệp lớn hơn tại Áo. Cơ sở tương lai này dự kiến nâng mức công suất xử lý lên tới 50.000 tấn CO2 mỗi năm. Trên thế giới, xu hướng khoáng hóa này cũng đang nở rộ với nhiều nhánh giải pháp bổ trợ khác, tiêu biểu như công ty Arca của Canada đang ứng dụng chất thải khai thác khoáng sản (quặng đuôi) để bẫy và khóa chặt lưu lượng carbon vĩnh viễn.
Kết luận
Việc vận hành nhà máy lọc carbon đầu tiên tại vùng New South Wales không chỉ khẳng định vị thế công nghệ của Úc mà còn chứng minh một tư duy quản trị mới: Khử carbon không nhất thiết phải là một gánh nặng chi phí. Bằng cách biến các phân tử khí gây hiệu ứng nhà kính thành nguồn vật liệu xây dựng vững chắc, bài toán kinh tế tuần hoàn đã tìm được lời giải hài hòa giữa lợi ích môi trường và dòng tiền của doanh nghiệp.