Thị trường năng lượng toàn cầu vừa ghi nhận những biến động mạnh mẽ trong phiên giao dịch ngày 9/7/2026. Giá dầu thô đã tăng hơn 1% ngay sau khi quân đội Mỹ tiến hành các đợt không kích mới nhắm vào Iran. Động thái quân sự này không chỉ dập tắt hy vọng về một thỏa thuận ngừng bắn giữa hai quốc gia mà còn đe dọa nghiêm trọng đến quá trình mở cửa trở lại toàn diện của eo biển Hormuz – yết hầu giao thương chiến lược chiếm tới 1/5 tổng nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu trước chiến tranh.
Diễn biến giá dầu thô trên thị trường thế giới
Chỉ trong một thời gian ngắn sau khi thông tin quân sự được công bố, cả hai chuẩn dầu thô toàn cầu đều ghi nhận mức bứt phá đáng kể trên các sàn giao dịch lớn.
- Dầu thô Brent: Tăng 86 cents (tương đương 1,1%), chạm mức 78,88 USD/thùng.
- Dầu thô WTI (Mỹ): Tăng 85 cents (tương đương 1,2%), giao dịch ở mức 74,37 USD/thùng.
Trước đó, cả hai mặt hàng dầu tiêu chuẩn này cũng đã chứng kiến đà tăng hơn 1 USD/thùng ở phiên giao dịch ngoài giờ vào thứ Tư, ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra những lời đe dọa về một đợt tấn công mới và tuyên bố thỏa thuận đình chiến tạm thời đã chính thức “kết thúc”.
Căng thẳng quân sự leo thang và mối lo eo biển Hormuz
Cuộc xung đột bắt đầu từ đầu năm nay lại tiếp tục rẽ sang một chương mới khốc liệt hơn với các động thái “ăn miếng trả miếng” trực diện từ lực lượng quân sự hai bên.
- Đòn giáng chiến lược từ phía Mỹ: Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận lực lượng vũ trang nước này đã tấn công vào khoảng 90 mục tiêu quân sự dọc bờ biển Iran. Các mục tiêu bị phá hủy bao gồm hệ thống phòng không, trạm giám sát ven biển, kho lưu trữ tên lửa và máy bay không người lái (drone), cùng các cơ sở hạ tầng hậu cần hải quân. Mục đích chính của chiến dịch là nhằm đảm bảo tuyến đường thủy quan trọng tại eo biển Hormuz tiếp tục được lưu thông an toàn.
- Hành động đáp trả từ phía Iran: Ở chiều ngược lại, Tehran tuyên bố đã tiến hành tấn công vào các cơ sở quân sự của Mỹ đóng tại Bahrain và Kuwait để trả đũa các đợt không kích trước đó vào cơ sở hạ tầng của họ.
Việc kiểm soát eo biển Hormuz tiếp tục là đòn bẩy chiến lược lớn nhất của Iran. Dòng chảy dầu mỏ dồi dào đi qua eo biển này trong những tuần qua tạm thời sẽ bị gián đoạn, do các chủ tàu thương mại buộc phải quay lại trạng thái phòng thủ và thận trọng tối đa để tránh rủi ro tên lửa.
Nhận định và dự báo xu hướng từ giới chuyên gia
Sự sụp đổ của thỏa thuận hòa bình tạm thời đã khiến các tổ chức tài chính lớn phải nhanh chóng đánh giá lại “phần bù rủi ro” đối với thị trường năng lượng.
- Góc nhìn từ Ngân hàng ING: Các chuyên gia phân tích cho rằng đợt không kích mới đã phá hủy hoàn toàn niềm tin mong manh vào một lệnh ngừng bắn, trực tiếp tạo lực đẩy khiến giá dầu tăng cao ngay trong phiên giao dịch sáng.
- Dự báo từ DBS Bank: Dù xu hướng giá dầu trong trung hạn có thể dịch chuyển theo quỹ đạo giảm khi thị trường tự điều tiết, nhưng những rủi ro địa chính trị sâu sắc vẫn còn hiện hữu. Iran có nhiều động cơ để kéo dài các cuộc đàm phán, đồng nghĩa với việc “phần bù rủi ro chiến tranh” (war-risk premium) trên thị trường dầu mỏ sẽ chưa thể triệt tiêu trong vài tháng tới, dẫn đến tình trạng trồi sụt thất thường kéo dài.
Các câu hỏi thường gặp (FAQ)
Tại sao eo biển Hormuz lại đóng vai trò quyết định đối với giá dầu thế giới?
Eo biển Hormuz là tuyến đường thủy chiến lược độc đạo kết nối các nhà sản xuất dầu thô lớn tại Trung Đông với các thị trường toàn cầu. Nơi đây lưu thông khoảng 1/5 tổng lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới. Khi eo biển này bị đe dọa hoặc phong tỏa, nguồn cung lập tức bị nghẽn lại, tạo nên sự khan hiếm giả tạo và đẩy giá dầu vọt lên nhanh chóng.
“Phần bù rủi ro chiến tranh” (war-risk premium) là gì và nó ảnh hưởng thế nào đến người tiêu dùng?
Đây là mức chi phí cộng thêm vào giá trị thực tế của mỗi thùng dầu để bù đắp cho các nguy cơ bất ổn địa chính trị, an ninh hoặc gián đoạn nguồn cung do chiến tranh. Khi phần bù rủi ro này tăng cao, giá dầu thô thế giới sẽ duy trì ở mức đắt đỏ, từ đó gián tiếp làm tăng giá xăng dầu thành phẩm và chi phí vận tải, logistics tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Chủ tàu thương mại phản ứng ra sao trước các đợt không kích mới tại bờ biển Iran?
Các hãng vận tải biển và chủ tàu lớn đã lập tức chuyển sang trạng thái cảnh giác cao độ. Họ có xu hướng né tránh hoặc hạn chế di chuyển qua vùng biển động xung quanh eo biển Hormuz, hoặc phải mua các gói bảo hiểm đường biển với chi phí cực kỳ đắt đỏ. Sự thận trọng này làm chậm tốc độ lưu thông của các tàu chở dầu, khiến dòng chảy năng lượng ra thị trường bị chậm lại đáng kể.