Thị trường năng lượng toàn cầu vừa trải qua một phiên giao dịch đầy biến động. Giá dầu thô Brent đã đảo chiều tăng mạnh ngay sau khi quân đội Mỹ tiến hành các cuộc không kích chiến thuật vào miền nam Iran. Động thái quân sự bất ngờ này đã dội gáo nước lạnh vào tâm lý lạc quan của giới đầu tư, đẩy các cuộc đàm phán mở cửa lại Eo biển Hormuz — huyết mạch trung trung chuyển một phần năm lượng dầu mỏ và khí hóa lỏng (LNG) của thế giới — vào trạng thái bất định đỉnh điểm.
Biến động phức tạp của thị trường dầu mỏ toàn cầu
Các diễn biến quân sự tại Trung Đông ngay lập tức kích hoạt làn sóng bảo vệ rủi ro trên các sàn giao dịch kỳ hạn lớn tại Singapore và New York, tạo ra sự phân hóa lớn về biên độ giá giữa hai loại dầu tiêu chuẩn.
Chỉ số giá dầu Brent thiết lập mốc mới
Giá dầu thô Brent kỳ hạn đã tăng mạnh lên mức 98,50 USD một thùng. Sự bứt phá này diễn ra ngay sau khi hợp đồng này vừa trải qua một phiên lao dốc vào ngày hôm trước do những kỳ vọng quá sớm về một lệnh ngừng bắn.
Áp lực trễ dữ liệu đối với giá dầu WTI của Mỹ
Trong khi đó, giá dầu thô West Texas Intermediate (WTI) của Mỹ giao dịch ở ngưỡng thấp hơn. Mức giá này tăng nhẹ so với phiên khớp lệnh điện tử trước đó nhưng thực tế đã sụt giảm đáng kể nếu đặt lên bàn cân so với mức giá chốt phiên cuối tuần trước. Do thị trường Mỹ đóng cửa nghỉ lễ Ngày Tưởng niệm (Memorial Day), dầu WTI chưa phản ánh toàn bộ xung lực địa chính trị như dầu Brent.
Theo các chuyên gia phân tích thị trường, các cuộc không kích của Mỹ ở miền nam Iran kết hợp cùng các đòn tấn công song song của Israel nhắm vào lực lượng Hezbollah đã lập tức đảo ngược xu hướng giảm ban đêm, nới rộng khoảng cách chênh lệch giá giữa dầu Brent và dầu WTI.
Bối cảnh đàm phán Doha và rào cản từ các cuộc không kích phòng vệ
Điều đáng nói là các cuộc tấn công quân sự của Washington diễn ra đúng vào thời điểm vô cùng nhạy cảm, khi các nhà ngoại giao hàng đầu đang nỗ lực ngồi vào bàn đàm phán tại Qatar nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài ba tháng qua.
Tiến trình thảo luận biên bản ghi nhớ tại Qatar
Ngoại trưởng và nhà đàm phán cấp cao của Iran hiện đang có mặt tại Doha để thảo luận trực tiếp với Thủ tướng Qatar về một dự thảo thỏa thuận với Mỹ. Trước khi tiếng súng văn phòng lên, cả Washington và Tehran đều xác nhận đã đạt được những bước tiến triển tích cực đối với một bản biên bản ghi nhớ chung. Dự thảo này quy định một lệnh ngừng bắn tạm thời và cấp cho các bên một quỹ thời gian để hoàn thiện các điều khoản của một thỏa thuận hòa bình cuối cùng.
Tuyên bố cứng rắn từ Bộ Ngoại giao Mỹ
Kỳ vọng về một lệnh ngừng bắn lập tức bị dập tắt khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố rằng việc thương thảo một thỏa thuận cụ thể với Iran có thể phải mất thêm vài ngày nữa. Tuyên bố này được đưa ra ngay sau khi các lực lượng quân sự Mỹ thực hiện các đòn đánh mà Lầu Năm Góc gọi là “không kích phòng vệ” ở miền nam Iran.
Tình hình vận tải biển thực tế và kịch bản giải tỏa Eo biển Hormuz
Bất chấp những căng thẳng quân sự leo thang trên đất liền, các dữ liệu thực tế từ hệ thống hải trình quốc tế đã ghi nhận những chuyển động kỹ thuật đáng chú ý.
Tín hiệu thông quan của các tàu chở gas và siêu tàu chở dầu
Kể từ khi cuộc chiến bùng phát, Tehran đã thiết lập một lệnh phong tỏa thực tế, chặn đứng gần như toàn bộ các tàu vận tải không thuộc diện ưu tiên của Iran ra vào Vùng Vịnh. Tuy nhiên, trong vài ngày qua, hệ thống định vị ghi nhận một số tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đã được phép đi qua eo biển để hành trình tới các thị trường Pakistan, Trung Quốc và Ấn Độ. Đặc biệt, một siêu tàu chở dầu mang theo dầu thô của Iraq đến Trung Quốc — vốn đã bị mắc kẹt và cô lập tại khu vực này trong suốt gần ba tháng — cũng đã chính thức được thông quan.
Điều khoản cam kết rà phá thủy lôi trên tuyến hàng hải
Dự kiến dưới một thỏa thuận hòa bình đang được thảo luận, Iran sẽ phải tiến hành rà phá bom mìn trong eo biển để các tàu bè có thể lưu thông tự do và an toàn, đồng thời chấm dứt việc thu phí quá cảnh cho các phương tiện vận tải quốc tế.
Rủi ro sụp đổ thỏa thuận ngoại giao ở giờ phút quyết định
Mặc dù có những tín hiệu mở đường từ các bên, thị trường năng lượng vẫn cực kỳ thận trọng. Lý do là bởi chính phủ Mỹ một lần nữa lặp lại lập trường cứng rắn, yêu cầu Iran phải bàn giao toàn bộ số lượng uranium đã làm giàu của nước này để đem đi tiêu hủy hoàn toàn. Đây được xem là một “lằn ranh đỏ” có thể khiến Tehran lật ngược bàn đàm phán.
Góc nhìn từ các đơn vị phân tích thị trường năng lượng
Tuy nhiên, nhìn nhận dưới góc độ quản trị rủi ro, chuyên gia phân tích Tony Sycamore từ IG đưa ra lời cảnh báo:
Chính sự giằng co giữa một bên là tiến trình ngoại giao tại Doha và một bên là các loạt pháo kích thực địa đang biến thị trường dầu mỏ trở thành một tâm điểm có độ rủi ro cao đối với giới đầu tư toàn cầu.